Jin.Op.Dr. Lale Zeynep Kanmaz
Ana Sayfa
Giriş
Muayenehanemiz
Anlaşmalı Kurumlar
İletişim
4 Boyutlu USG
GEBELİK
DOĞUM
LOĞUSALIK DÖNEMİ
KADIN HASTALIKLARI
JİNEKOLOJİK ONKOLOJİ
İNFERTİLİTE
MENOPOZ

0212 - 561 29 83
İncirli Cad. Hızalan Sitesi No:19/21
 Bakırköy/ İstanbul
lzkanmaz@e-kolay.net
ANLAŞMALI OLDUĞUMUZ KURUMLAR

Gebelikte Beslenme

GEBELİK VE DİABET

Gebelerin % 4 ünde diabet bulunur. Diabet iki şekilde karşımıza çıkar. Birincisi ilk kez gebelikte ortaya çıkan,  gebelik sonrasında normale dönebilen "Gestasyonel Diabet" adı verilen şekildir. Bunun gebelikteki diabetler arasında oranı yaklaşık  %90 dır.Geri kalan %10 luk  bir kısım ise gebelik öncesinde Tıp 1 veya Tıp 2 Diabeti olan kısımdır. Buna Pregestasyonel Diabeti denir. Gebelikte karbonhidrat metabolizmasında bazı değişiklikler olur. Metabolizmanın hızlanması kanda artan  östrojen, gestogen, prolaktin, kortizol oranlarının artması bu değişikliklere neden olur.

Normalde gebelerde ilk 5 ayda yüksek östrojenin insüline duyarlılığı artırması sonucu açlık ve tokluk şekerleri normale oranla daha düşüktür. 6.aydan itibaren plasentadan salgılanan hormonlar kanda artmaya başlar ve insülin duyarlılığını azaltır.

Gebelıkte kilo almanın fazla olması da insüline direnci arttırır. Normal gebelerde bu duyarlılık azalması ve direnç artışı insülin salgılanması arttırılması ile dengelenir. Gestasyonel Diabet olgularınında bu fizyoloik insülin direncine karşı artmış insülin salınımında yetersizlik vardır. Bunun sonucunda kan glikozu dengelenemez. Artmış glikoz plasentadan kolaylıkla bebeğe geçer. Ancak kan glikoz düzeyini dengeleyen hormonlar plasentadan geçemez. Fetusun karbonhidrat metabolizması kendi pankreas dan salgılanan  insülin ile düzenlenir. Fetusa geçen glikozun yüksek olması fetal insülin salgılanmasını arttırır. Bütün bunların sonucunda iri bebek,yeni doğan hipoglisemisi yeni doğan hiperbilirubinemisi hipokalsemisi akciğer gelişiminde yetersizlik  olasılığı artar.  Şişmanlık, 4000 gramın  üstünde kilolu bebek doğurmuş olmak, ailede diabet  öyküsünün bulunması, daha önceki gebeliklerinde diabet görülmesi riski arttırır.

 TAKİPTE NE YAPMALI...

 Gebelik öncesinde diabeti olan veya bozulmuş tolerans testi olan anne adayı uygun diet ve ilaçlarla kan glikozu  dengelendikten sonra gebe kalabilir.Ve gebelikte de bu yönden yakın takiple sağlıklı bir bebek dünyaya getirebilir.

Gebelikte ortaya çıkan gestasyonel diabetin varlığı ise 24-25 inci haflarda yapılan yükleme testi ile araştırılır. Testlerden  en sık yapılan 50 gram şeker yükleme testidir. Hastaya 50 gram şekerli su verildikten sonraki 1 saatte kan şeker düzeyinin ölçülmesi şeklinde yapılır..Eğer bu değer 140 ın  üzerinde ise terolans bozukluğundan bahsedilir. Bu durumda bozuklulugun ciddiyetini anlamak için  100 gram yükleme testi yapılmalıdır.

50 gram yükleme testi günün herhangibir saatinde tok karınla uygulanabilir. Tok iken yapıldığında üst değeri 145 olarak kabul etmek daha doğrudur. Gestasyonel diabet riski daha fazla olan hastalarda 50 gram  yükleme istenmeden  100 gram  yükleme testi yapılması da yanlış olmaz.

100 gram yükleme testinde hasta aç olmalıdır.( 8-12 saatlik açlık) 

Normalde açlık:

1.saat 180

2.saat 155

3.satt 140 ın altı olmalıdır.

 2 veya daha fazla değerin yüksek çıkması veya birinci saatteki değeri 200 un üzerinde olması gestasyonel diabet teşhisini koydurur.

Bir diğer tanı yöntemi 75 gr şeker yükleme testidir. Bunun 2 saat e ki değeri 200 ün üzerinde ise yine diabet tanısı konur. Diabet tanısı konmuş hastalar diabet uzmanı ile birlikte takip edilmelidir.

Gebelikte normali nedir?

Ortalama         83+18

Açlık               75+12

Preprendial      78+11

Gece                68+10

Yemek sonrası    1. saat  105

                             2 saat  97

                             3. saat  84

 

Tedavideki  hastalarda hedef  AKŞ nin  90-95 olması, 1. saatlik değeri  <140    2. Saatlik değeri  < 125 olması şeklindedir. HgAC nin  < 6 olması istenilen değerdir.

 

TEDAVİ

Gestasyonel Diabet olgularının  % 60 ı dietle kontrol edilebilir. Geri kalan        % 40 lık grup tedavi gerektirir. İlaç tedavisinde genellikle insülin tercih edilir. Son zamanlarda yapılan çalışmalar oral antidiabetiklerin de kullanılabilirliğini göstermiş olsada cilt altına yerleştirilen insülin pompası yönteminde hastanın rahatlığı ve şekerin kontrolü daha iyi sağlanır.

Tedavide Takip Nasıl Olmalıdır?

Diabetli hasta riskli hasta grubuna girer. Bu nedenle norma hastadan daha sık aralıklarla izlenmelidir. Diet tedavisindeki  hastalarda günlük şeker kontrolü başlangıçta 4 kez olmalıdır. Sabah açlık şekeri ve ana yemek sonrası tokluk şekerleri alınarak tedavinin yeterliliği değerlendirilir. İnsülin tedavisindeki hastalarda ise günde 6 kez şeker kontrolü yapılıp insülin dozu ona göre ayarlanır.

Bebeğin gelişimi USG ölçümleri ile değerlendirilir. Amnios mayii miktarı, fetal gelişme (özellikle fetal karın çevresi ölçümü) kan şeker düzeyi ile ilgili ipuçları verebilir. Diabetli gebelerde diğer gebelik komplikasyonlarına daha fazla rastlanabileceğinden 3. trimester de kontroller daha yoğunlaştırılmalı, özellikle bebek hareketleri izlenmeli, 32. Haftadan itibaren NST takibi yapılmalıdır.

Doğum şekli ve zamanlaması ile ilgili olarak da sağlıklı bir şekilde izlenen hastalarda çok erken davranmamak gerekir. Zorunlu nedenler olmadıkça 38. Haftadan önce doğurtulmamalıdır. Çünkü diabetik anne bebeklerinde akciğer gelişmesi yavaş olabileceğinden erken doğduğunda solunum sıkıntısı yaşanabilir. Doğum şeklide önemlidir. Bu gebelerde fetal distres hipertansiyon, iri bebek, erke doğum riskleri fazla olduğundan sezeryan olasılığı fazla olur. Her şey kontrol altında ve tıbbi bir endikasyon olmadıkça normal doğum tabiî ki beklenebilir.

Doğum sonrası genellikle tedaviye gerek kalmaz. Doğumdan sonraki birkaç günde açlık ve tokluk şekerleri izlenerek buna karar verilir. Tedavi gerektirmeyen durumlarda doğumdan sonraki 3. ayda ve sonrasında da yılda 1 kez glikoz toleransı değerlendirilmelidir. Çünkü gestasyonel diabet hastalarında ileriki yıllarda diabet görülme olasılığı  % 50-60 dır.

 

GEBELİK ÖNCESİNDE DİABETİ OLA HASTALAR

Bu hastalar genellikle Tip 1 diabettir. Gebeliğe karar veren diabetli hasta, gebe kalmadan önce mutlaka jinekoloğa başvurarak bilgilendirilmeli ve değerlendirilmelidir. Zira şeker yüksek iken gebe kalındığında anomali riski fazladır. Gebelik öncesinde sağlıklı bir değerlendirme için kanda açlık şekeri 70-100, tokluk 2. Saatteki şeker düzeyi ise 90-140 arasında olmalı, hemoglobin A1C nin de  6 yı geçmemesi  gerekir. Gebelik öncesi Folik asit başlanması önemlidir.                                                                                                                          Gebeliğin takip ve tedavisi aynı gestasyonel diabetteki gibi yapılır. Yalnız bu hastalar hipoglisemiye daha yatkındır. Bu nedenle şeker düzeyi yakından izlenmeli ve sık sık insülin düzeyi ayarlamaları yapılmalıdır. Hipoglisemi dışında hipertansiyon, preeklampsi, eklampsi, retinopati, nefropati, üriner enfeksiyon görünme sıklığı da normal gebeye göre daha fazladır. Bu nedenle belli aralıklarla retina değerlendirilmeli, böbrek fonksiyon testleri yapılmalıdır. Diabetik anne bebeğinde de hipokalsemi,  hipoglisemi, hipermagnezemi, hiperbilirubinemi, yeni doğan solunum sıkıntısı sıklıkla görülebileceğinden doğum öncesi gerekli hazırlıklar titizlikle yapılmalıdır.